Ψυχομετρία

Η ψυχομετρία είναι ο κλάδος της ψυχολογίας που ασχολείται με την ποσοτικοποίηση και τη μέτρηση νοητικών χαρακτηριστικών, συμπεριφοράς, επίδοσης και άλλων ψυχολογικών ιδιοτήτων μέσω σταθμισμένων δοκιμασιών και κλιμάκων.
Με απλά λόγια: είναι το εργαλείο που μετατρέπει την “αίσθηση” σε μετρήσιμα δεδομένα, ώστε να μπορούμε να μιλάμε για την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα και ένα ευρύ φάσμα ψυχοπαθολογιών με αντικειμενικότητα, ακρίβεια και συγκρισιμότητα.

Τι ακριβώς μετρά η ψυχομετρία;

Πολλά ψυχολογικά χαρακτηριστικά (π.χ. άγχος, κατάθλιψη, παρορμητικότητα, γνωστική λειτουργία, μοτίβα προσωπικότητας) δεν “φαίνονται” άμεσα όπως μια ακτινογραφία. Η ψυχομετρία αναπτύχθηκε ακριβώς για να εκτιμά αυτά τα λανθάνοντα (μη άμεσα παρατηρήσιμα) χαρακτηριστικά με τρόπο συστηματικό.

Κεντρική αρχή της ψυχομετρίας είναι ότι τα εργαλεία πρέπει να διαθέτουν αξιοπιστία (να μετρούν σταθερά) και εγκυρότητα (να μετρούν αυτό που ισχυρίζονται ότι μετρούν).

Σε ποιους απευθύνεται;

Η ψυχομετρία μπορεί να φανεί πολύτιμη σε τέσσερις βασικές κατηγορίες αναγκών:

1) Σε ανθρώπους που θέλουν να κατανοήσουν τον εαυτό τους σε βάθος

Όταν κάποιος επιδιώκει μια αντικειμενική χαρτογράφηση της προσωπικότητας, των δυνατών σημείων, των ευαλωτοτήτων, του τρόπου που σχετίζεται, αντιδρά στο στρες ή λαμβάνει αποφάσεις, η ψυχομετρία προσφέρει ένα “δεύτερο επίπεδο” κατανόησης: μετρημένο, τεκμηριωμένο, συγκρίσιμο.

2) Στην παρακολούθηση της πορείας ψυχικών διαταραχών

Για αξιολόγηση ή παρακολούθηση συμπτωμάτων όπως άγχος, κατάθλιψη, εμμονές, τραυματικό στρες, σωματοποιήσεις, δυσκολίες ύπνου, συμπεριφορικές δυσλειτουργίες κ.ά., η ψυχομετρία επιτρέπει:

• Αποσαφήνιση της κλινικής εικόνας

• Ποσοτικοποίηση της βαρύτητας

• Παρακολούθηση της πορείας με επαναληπτικές μετρήσεις (πριν/μετά από θεραπεία ή σε στάδια θεραπείας)
  
  

3) Σε νομικές / πραγματογνωμοσύνες και υποθέσεις υψηλής τεκμηρίωσης

Σε πλαίσια όπου απαιτούνται συμπεράσματα με σαφή τεκμηρίωση, τα σταθμισμένα εργαλεία λειτουργούν ως “κοινή γλώσσα” αξιολόγησης που περιορίζει την ασάφεια και την υποκειμενικότητα.

4) Σε επιλογή προσωπικού & αξιολόγηση καταλληλότητας για ρόλους

Σε θέσεις όπου συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (π.χ. διαχείριση πίεσης, αξιοπιστία, προσαρμοστικότητα, συνεργατικότητα, αυτορρύθμιση, προφίλ κινδύνου) κάνουν διαφορά, η ψυχομετρία μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση στοχευμένων στρατηγικών πρόσληψης και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού.

Τι προβλήματα μπορεί να “λύσει” στην πράξη;

Η μεγαλύτερη αξία της ψυχομετρίας είναι ότι μειώνει την ασάφεια. Στην πράξη βοηθά να:

• ξεκαθαρίσει το “τι ακριβώς συμβαίνει” όταν τα συμπτώματα είναι σύνθετα ή αλληλοεπικαλυπτόμενα,

• υποστηριχθεί μια θεραπευτική στρατηγική (στόχοι, προτεραιότητες, εστίαση),

• υπάρχει ακριβής παρακολούθηση αποτελέσματος (αν κάτι βελτιώνεται, πόσο, και πού),

• δημιουργηθεί μια τεκμηριωμένη αναφορά όταν χρειάζεται επίσημη χρήση (π.χ. νομικό/εργασιακό πλαίσιο),

• ενισχυθεί η αυτογνωσία με τρόπο δομημένο και μετρήσιμο.
  
  

Πώς γίνεται η ψυχομετρική αξιολόγηση;

Η διαδικασία γίνεται από τον συνεργάτη μας Φώτιος Αγγελακούδης και προσαρμόζεται στο αίτημα. Συνήθως περιλαμβάνει:

1. Λήψη ιστορικού & καθορισμός ερωτήματος (τι θέλουμε να απαντήσουμε)

2. Επιλογή κατάλληλων εργαλείων (ανάλογα με σκοπό: αυτογνωσία, κλινική παρακολούθηση, νομικό/εργασιακό)

3. Χορήγηση τεστ/κλιμάκων (σε μία ή περισσότερες συνεδρίες, όπου χρειάζεται)

4. Ερμηνεία με βάση επιστημονικά κριτήρια αξιοπιστίας/εγκυρότητας και το κλινικό πλαίσιο

5. Ανατροφοδότηση: σαφής, πρακτική αποτύπωση ευρημάτων + προτάσεις επόμενων βημάτων

6. Ολιστική υποστήριξη μιας θεραπευτικής προσέγγισης

Ποιες Ψυχομετρικές Δοκιμασίες προσφέρονται;

Ο συνεργάτης Φώτιος Αγγελακούδης είναι εξειδικευμένος στην χορήγηση των παρακάτω διεθνώς αναγνωρισμένων ψυχομετρικών αξιολογήσεων:

• MMPI - 3 (Minessota Multiphasic Personality Inventory, Πολυφασικό Ερωτηματολόγιο προσωπικότητας της Μινεσσότα): υψηλής εγκυρότητας και αξιοπιστίας ψυχομετρικός έλεγχος της προσωπικότητας που μπορεί να αξιοποιηθεί για επαγγελματική και νόμική χρήση. 

• WAIS-IV gr (Wessler Adult Intelligence Scale): Ενδελεχής έλεγχος των ανώτερων νοητικών λειτουργιών μέσω του οποίου μπορεί να διαπιστωθεί το ευρύτερο φάσμα των νοητικών δυνατοτήτων και αδυναμιών και ο γενικός δείκτης νοημοσύνης (IQ). Το WAIS-IV αναγνωρίζει με έναν αξιόπιστο και δομημένο τρόπο την νευροδιαφορετικότητα. Αποτελεί το κατ' εξοχήν έγκυρο εργαλείο με το οποίο μπορούν να προσδιοριστούν οι ανάγκες νευροδιαφορετικών ατόμων ώστε να διαμορφωθούν εξατομικευμένες παρεμβάσεις υποστήριξης και ομαλής ένταξης στο κατάλληλο για κάθε άτομο πλαίσιο. Οι πληροφορίες που παρέχονται από το συγκεκριμένο τεστ αξιοποιούνται και σε πλαίσιο πιστοποιησης αναπηρίας (π.χ. συμπλήρωση εισηγητικού φακέλου ΚΕΠΑ).